در فاصله ربع قرنی که از انقلاب ایران در سال 1979 تا 11 سپتامبر 2001 گذشت آمریکاییان منطقه خاورمیانه را از چشم حکومت های استبدادی سنی در ریاض، اسلام آباد ، عمان و قاهره می دیدند. اینها متحدین منطقه ای آمریکا بودند و نفوذی بیش از اندازه بر ارزیابی آمریکا از منطقه و تحولاتش می داشتند. حتی در کارهای علمی و تحقیقی که در مورد اسلام در غرب انجام می شد جریان شیعه سهم کوچکی داشت. حال که منطقه در حال تغییر است و سلطه سنیان مورد چالش قرار گرفته است برداشت آمریکا از منطقه نیز باید تغییر کند. زمانیکه اروپاییان به جنگ عراق اعتراض کردند٫ یادم میآید رامسفلد ، وزیر دفاع آمریکا اروپا را به دو بخش "اروپای قدیم" که مخالف جنگ بود و "اروپای جدید" که همراه آمریکا بود تقسیم کرد. جنگ عراق خاورمیانه را نیز به نحوی به "قدیم" و"جدید" تقسیم کرده است. خاورمیانه قدیم تحت سلطه اعراب بود و کانونهای قدرتش قاهره، بغداد و دمشق ، همان خلیفه نشینان سنی مذهب باستانی می بودند. چهره ای نیز که از منطقه ارائه می شد اساسا چهره ای عربی بود. نظام ارزشی سیاسی حاکم بر خاورمیانه قدیم همان ناسیونالیسم چندین ده ساله عربی و مسئله وجودیش ایجاد زمینه و مکان مناسب برای نظام سلطه سنیان عرب بوده است. در شکل گیری هویت خاورمیانه جدید شیعیان به اندازه سنیان سهم دارند و از آنجا که بخش عمده ای از شیعیان غیر عرب هستند روابط اقتصادی ، فرهنگی و سیاسی شان مرزهای سنتی میان عرب و غیرعرب را به هم میریزد . بعنوان مثال عراق که به همراه سوریه و مصر یکی از سه کشور مهم عرب به شمار می آید و در دوران رونق ناسیونالیسم عربی برای رهبری جهان عرب تلاش می کرد حال یک کرد را به عنوان اولین رئیس جمهور پس از جنگش انتخاب کرده است و روابطش با ایران بسیار نزدیک تر است تا با همسایگان عربش. اکثریت شیعه و کرد عراق کار را به جایی رساندند که در پیش نویس قانون اساسی عراق که در تابستان 2005 تهیه شد از نام بردن دولت عراق با عنوان "جمهوری عربی" جلوگیری کردند و به جای آن عبارت " جمهوری فدرال " را گذاشتند. رهبران منتخب دولت پس از جنگ عراق اولین شیعیانی هستند از زمان انقلاب ایران تا به امروز که دولت آمریکا به طور مستقیم و موثر با آنان ارتباط دارد.زمانی که رهبران آمریکا درباره تغییر رژیم سیاسی منطقه و بهبود آن سخن می گفتند در واقع منظورشان دمکراتیزه کردن خاورمیانه قدیمی و تحت سلطه سنیان بود. آنها توجهی به خاورمیانه جدید که در حال تولد بود نکردند و هنوز هم ابعاد بالقوه اش را در نیافته اند. خاورمیانه جدید نه با هویت عربی تعریف می شود و نه با هیچکدام از دولت های ملی. آنچه که نهایتا این منطقه را تعریف خواهد کرد سربرآوردن شیعیان و عکس العمل سنیان است.
نوشته شده توسط داریوش حاجبی در 2007/11/11 ساعت 10:51 موضوع | لینک ثابت
آخرین نوشته ها
درباره وبلاگ

مدیریت وبلاگ:
داریوش حاجبی
نویسنده و ترانه سرا
تمام حقوق مربوط به محتوای وبلاگ متعلق به داریوش حاجبی است ® 2001 - 2008
فهرست اصلی
دوستان
پیوندهای روزانه
نوشته های پیشین
طراح قالب
POWERED BY